FilosofieVakantie:
“De tuin van Epicurus”
Over geluk, vriendschap en tijdelijkheid
maandag 1 juni: t/m woensdag 3 juni 10.00-16.30 uur, inclusief lunch
Verlangen naar een goed gesprek met vrienden. Verlangen naar eenvoud. En verlangen naar aandacht voor je mogelijkheden en gedachten. Wie verlangt hier niet naar? Dit is ook precies wat de filosoof Epicurus voor ogen had toen hij in 307 v. C. een huis kocht in Athene met een grote ommuurde tuin. Daar gaf hij colleges en vormde met vrienden een bijzondere leefgemeenschap waarbij de vraag ‘hoe te leven?’ centraal stond. Streven naar geluk, eenvoud en genieten stonden voorop.
Onder ‘geluk’ verstaat Epicurus een leven met zo min mogelijk angst, onlust en pijn. In plaats daarvan gaat het om het leven van je mogelijkheden. Het benutten van je potenties en leven waarvoor je bedoeld bent, zoals ook de filosoof Aristoteles het uitdrukt. Zo’n manier van leven kunnen we zelf vormgeven. Waarbij vriendschap een belangrijke rol speelt. Maar ook het ontwikkelen van praktische kennis om rechtvaardig, moedig en wijs te zijn. En het besef dat ons leven tijdelijk is en altijd gekleurd wordt door dit tijdsbesef.
De school van Epicurus wordt ook wel ‘De tuin’ genoemd. Geïnspireerd op Epicurus biedt Dat Bolwerck een bijzondere filosofie driedaagse aan in de zomer. En ….in de bijzondere ommuurde tuin van Dat Bolwerck. Iedere dag heeft een eigen thema waarbij het steeds gaat om de vraag naar een goed en gelukkig leven. Een vraag die nog steeds actueel is. Naast Epicurus wordt ook geput uit het werk van Aristoteles en worden hedendaagse filosofen aangehaald.
De school van Epicurus wordt ook wel ‘De tuin’ genoemd. Geïnspireerd op Epicurus biedt Dat Bolwerck een bijzondere filosofie driedaagse aan in de zomer. En ….in de bijzondere ommuurde tuin van Dat Bolwerck. Iedere dag heeft een eigen thema waarbij het steeds gaat om de vraag naar een goed en gelukkig leven. Een vraag die nog steeds actueel is. Naast Epicurus wordt ook geput uit het werk van Aristoteles en worden hedendaagse filosofen aangehaald.
De filosofiecursus bestaat uit colleges in de tuin, onderlinge uitwisseling en persoonlijke reflectie. Bij slecht weer is er ruimte in Dat Bolwerck.
Tijdens de filosofie dagen is er tijd om eigen aantekeningen te maken.
Tip: neem een schrijfboekje mee voor eigen filosofische beschouwingen.
Kosten: € 575,00 Aanmelden:
Dag 1: Geluk, eenvoud en vriendschap: vorm geven aan ons leven
Als gevoel van verwantschap ons een van geest maakt
De kracht en de aantrekkelijkheid van het denken van Epicurus is dat hij laat zien hoe wij ondanks moeilijke of onzekere tijden voor een deel zelf vorm kunnen geven aan ons leven. En angst, pijn en ongeluk op gezette tijden in meer of mindere mate op afstand kunnen houden. Zijn levensmotto is: we hebben ons levensgeluk zelf in de hand. De vraag is natuurlijk wat Epicurus onder ‘geluk’ verstaat. En op welke manier hij daarover met zijn vrienden in de tuin in gesprek ging. De hechte vriendschapsbanden binnen de school van Epicurus waren legendarisch. Volgens Epicurus zijn vriendschappen bevorderlijk voor levensgeluk. En bestaat er tussen ons en onze vrienden zo’n band van saamhorigheid of eensgezindheid dat wij een vriend niet langer beschouwen als een ander, maar als een “ander ik” (alterego). Aristoteles werpt de vraag op of we vriendschap enkel aangaan om plezier te maken of om er voordeel bij te hebben. Gaat het ook niet om genegenheid juist voor deze specifieke persoon met wie we ook verdriet en pijn delen? En dat er zodanig-zoals de hedendaagse filosoof en Aristoteles kenner Martha Nussbaum zegt- sprake is van verruiming van het zelf?
- We lezen originele teksten van Epicurus en stellen de vraag wat geluk, eenvoud en vriendschap kenmerkt. Waarbij we ons ook laten inspireren door het denken van Aristoteles.
- Vervolgens gaan we in gesprek rond de vraag door welk soort vriendschap relaties we geraakt worden. Waarom we iets goeds aan deze relaties ervaren en wat dit ‘goede’ inhoudt?
- Tijdens een wandeling in stilte door de tuin of de omringende natuur verwoord je voor jezelf wat vriendschap voor jou betekent. We eindigen de dag met een plenair gesprek.
Dag 2: Samenleven en gemeenschap:
Een gelukkig bestaan realiseer je niet in je eentje
Natuurlijk kunnen we ervan genieten om af en toe op onszelf te zijn maar we gedijen het beste wanneer we in verbinding met andere mensen leven. Dit kan niet zonder goede afstemming op elkaar. Maar hoe doe je dat? Je medeburgers zijn immers niet je vrienden? Of zou de kwaliteit van vriendschap er toch iets mee te maken kunnen hebben? Samenleven vraagt volgens Aristoteles en Epicurus om inzicht in de vraag naar rechtvaardigheid. Waarbij moed en praktische wijsheid belangrijk zijn. Evenals een goede wil en de bereidheid tot wederzijdse verantwoordelijkheid.
- We onderzoeken op welke wijze Epicurus en Aristoteles juist in deze tijd met internationale vragen op het gebied van gezondheid, milieu, veiligheid en vrede nog steeds een richtlijn kunnen vormen voor een goede vorm van samenleven.
- We bespreken onderling in hoeverre we bij zulke grote vraagstukken nog kunnen bepalen wat onze verantwoordelijkheid is. Of dat we ons machteloos voelen en verlangen naar een vorm van terug trekken in ons eigen persoonlijke leven. Of in het zoeken van afleiding.
- We nemen de tijd om een eigen visie te schrijven op samenleven. Hoe denk jij dat een goede gemeenschap eruit moet zien? We sluiten dit af met een plenair gesprek.
Dag 3: Tijd en tijdelijkheid
Stel niet uit wat vreugde brengt
Er komt een tijd dat we ons realiseren: als ik dit of dat nog wil doen, dan moet ik het nu doen. Epicurus leefde sterk vanuit dit besef van tijdelijkheid. ‘Stel niet uit wat vreugde brengt’, schreef hij. ‘Laat je leven niet vervliegen in dralen. Zoveel mensen sterven met te weinig tijd en verlaten het leven alsof ze nog maar net geboren zijn’. Het besef van tijdelijkheid leidt ook tot grote vragen over ons bestaan. Waarom leef ik? Wie bestuurt het heelal? Bestaan er goden? En trekken die zich ook iets aan van mij en mijn gedrag? En als een van de belangrijkste vragen die vooral door Aristoteles gesteld wordt: heb ik gedaan waarvoor ik bestemd ben?
- Aan de hand van verschillende aforismen van Epicurus gaan we in op de betekenis van tijd en tijdelijkheid. En we onderzoeken hoe Aristoteles in dit verband op gepaste wijze kijkt naar potenties en mogelijkheden.
- We onderzoeken in hoeverre existentiële vragen doordringen tot ons bewustzijn. Door welke dagelijkse beslommeringen laten we ons in beslag nemen? En hoe voelt dat? Wat houdt ons tegen om keuzes te maken die het beste passen bij onze potenties?